Türkiye Yeşil Taksonomisi Yürürlükte: Şirketlerin Yatırım ve Finansman Kararlarında Ne Değişiyor?

Türkiye Yeşil Taksonomisi Yürürlükte: Şirketlerin Yatırım ve Finansman Kararlarında Ne Değişiyor?

Bir yatırımın enerji tasarrufu sağlaması veya yenilenebilir enerjiye dayanması, çevresel açıdan sürdürülebilir kabul edilmesi için yeterli mi? Bankalar şirketlerden hangi verileri isteyebilir? Raporlama yükümlülüğü bulunmayan şirketler neden şimdiden hazırlanmalı?

24 Eylül 2026’da yayımlanan Türkiye Yeşil Taksonomisi Yönetmeliği, ekonomik faaliyetlerin hangi koşullarda çevresel açıdan sürdürülebilir sayılacağını değerlendirmek için ortak bir çerçeve oluşturuyor. Şirketler açısından gündem; faaliyetlerin kapsamının belirlenmesi, çevresel ve sosyal kriterlerin karşılanması ve ilgili finansal verilerin ayrıştırılması etrafında şekilleniyor.

Reel sektör için raporlamanın gönüllü olması, hazırlık ihtiyacını ortadan kaldırmıyor. Finansal kuruluşların kendi raporlamaları için şirketlerden taksonomi verisi talep edebilmesi, konuyu finansman görüşmelerine taşıyabilir. Yeni yatırımların tasarım aşamasında kriterlerin dikkate alınması da ileride ihtiyaç duyulabilecek değişikliklerin önceden belirlenmesine yardımcı olabilir.

Şirketlerin hazırlığa üç soruyla başlaması mümkün: Hangi faaliyetlerimiz kapsamda? Bu faaliyetlerin uyumunu hangi verilerle gösterebiliriz? Eksikleri gidermek için hangi yatırımları planlamalıyız? Yazımızda düzenlemenin temel hükümlerini bu sorular üzerinden ele alıyor, yatırım ve finansman kararları açısından öne çıkan noktaları değerlendiriyoruz.

Türkiye Yeşil Taksonomisi ile Sürdürülebilir Finansmanda Ortak Kriterler

Sürdürülebilir finansmanın küresel ölçekte hız kazanmasıyla birlikte, hangi ekonomik faaliyetlerin gerçekten “çevresel açıdan sürdürülebilir” olarak değerlendirilebileceğinin ortak kriterlerle belirlenmesi giderek daha önemli hale gelmiştir. Yeşil taksonomiler, şirketlerin çevresel performanslarının değerlendirilmesinden finansman kararlarına kadar geniş bir alanda ortak bir sınıflandırma dili oluşturmaktadır.

Türkiye’de uzun süredir hazırlıkları devam eden bu alandaki en önemli düzenlemelerden biri olan Türkiye Yeşil Taksonomisi Yönetmeliği, 24 Eylül 2026 tarihli ve 33380 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yönetmelik, 7552 sayılı İklim Kanunu’na dayanmakta ve Türkiye’de sürdürülebilir ekonomik faaliyetlerin sınıflandırılmasına ilişkin temel çerçeveyi oluşturmaktadır.

Düzenlemenin temel amaçları arasında sürdürülebilir yatırımlara finansman akışını teşvik etmek, piyasa aktörleri için ortak bir değerlendirme sistemi oluşturmak ve yeşil aklama (greenwashing) riskini azaltmak yer almaktadır.

Yeşil Taksonomi Nedir?

Yeşil taksonomi, ekonomik faaliyetlerin belirli çevresel kriterler doğrultusunda sınıflandırılmasını sağlayan bir sistemdir. Bir faaliyetin yenilenebilir enerji, enerji verimliliği veya döngüsel ekonomi gibi alanlarla ilişkili olması tek başına yeterli değildir.

Taksonomi yaklaşımında ekonomik faaliyetlerin;

• çevresel hedeflere sağladığı katkı,
• diğer çevresel hedefler üzerindeki olası olumsuz etkileri,
• sosyal koruma koşulları,
• teknik performans kriterleri

beraber değerlendirilmektedir.

Türkiye Yeşil Taksonomisinin Kapsadığı Çevresel Hedefler

Türkiye Yeşil Taksonomisi, ekonomik faaliyetlerin sürdürülebilirliğini değerlendirmek üzere altı çevresel hedef belirlemektedir:

Sera gazı emisyonlarının azaltımı,
İklim değişikliğine uyum,
Su ve deniz kaynaklarının sürdürülebilir kullanımı ve korunması,
Döngüsel ekonomiye geçiş,
Kirliliğin önlenmesi ve kontrolü,
Biyoçeşitliliğin ve ekosistemlerin korunması ile restorasyonu.

Bu hedefler, AB Taksonomisinin altı temel çevresel hedefiyle büyük ölçüde örtüşmektedir. Dolayısıyla Türkiye'nin oluşturduğu sistemin, uluslararası sürdürülebilir finans yaklaşımından bağımsız bir sınıflandırma yerine AB Taksonomisi ile önemli ölçüde uyumlu bir mimari benimsediği görülmektedir.

“Taksonomiye Uygun” ve “Taksonomiyle Uyumlu” Faaliyetler Arasındaki Fark

Yönetmeliğin şirketler açısından en önemli noktalarından biri, “uygun ekonomik faaliyet” ile “uyumlu ekonomik faaliyet” arasındaki ayrım.

Taksonomiye uygun ekonomik faaliyet, Yönetmeliğin Ek-1'inde Türkiye Yeşil Taksonomisi kapsamına alınmış ekonomik faaliyetlerden birini ifade etmektedir. Ancak bir faaliyetin Taksonomi kapsamına girmesi, otomatik olarak çevresel açıdan sürdürülebilir olduğu anlamına gelmemektedir.

Bir ekonomik faaliyetin taksonomiyle uyumlu olarak değerlendirilebilmesi için üç temel koşulu birlikte sağlaması gerekmektedir:

• Çevresel hedeflerden en az birine önemli ölçüde katkı sağlaması,
• Diğer çevresel hedeflerin hiçbirine önemli zarar vermemesi,
• Asgari sosyal koruma önlemlerine uyması.

Örneğin güneş enerjisi üretiminin taksonomiyle uyumlu sayılabilmesi için ilgili teknik kriterleri karşılaması, diğer çevresel hedeflere önemli zarar vermemesi ve asgari sosyal koruma önlemlerini sağlaması gerekmektedir.

Önemli katkı ve önemli zarar vermeme değerlendirmeleri, İklim Değişikliği Başkanlığı tarafından belirlenecek teknik tarama kriterleri üzerinden yapılacaktır; bu kriterlere ilerleyen bölümde ayrıca değinilmektedir.

DNSH: Bir Çevresel Hedefe Katkı Sağlamak Yeterli Değil

Türkiye Yeşil Taksonomisi'nin temel unsurlarından biri “Önemli Zarar Vermeme” yaklaşımıdır. Uluslararası literatürde DNSH – Do No Significant Harm olarak bilinen bu ilke, bir faaliyetin bir çevresel hedefe katkı sağlarken diğerlerine zarar vermemesini şart koşmaktadır.

Örneğin bir yenilenebilir enerji projesi sera gazı emisyonlarının azaltımına önemli ölçüde katkı sağlayabilir. Ancak aynı proje kritik bir habitat üzerinde ciddi biyoçeşitlilik kaybına yol açıyorsa, sadece iklim değişikliğinin azaltılmasına katkı sağlaması taksonomi uyumu için yeterli olmayacaktır.

Değerlendirme tek bir çevresel göstergeyle sınırlı kalmamakta; karbon emisyonları, su kaynakları, kirliliğin önlenmesi, kaynakların etkin kullanımı, döngüsel ekonomi ve biyoçeşitlilik gibi unsurların birlikte ele alınmasını gerektirmektedir.

Sosyal Boyut da Taksonomi Değerlendirmesinin Parçası

Türkiye Yeşil Taksonomisi sadece çevresel performansa odaklanmamaktadır. Bir ekonomik faaliyetin uyumlu kabul edilmesi için asgari sosyal koruma önlemlerine de uyulmasını öngörmektedir.

Yönetmelik;

• Uluslararası Çalışma Örgütü'nün (ILO) temel sözleşmelerinde yer alan ilkeleri,
• İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi'ndeki hakları,
• OECD Çok Uluslu Şirketler Rehberi'ni,
• Birleşmiş Milletler İş Dünyası ve İnsan Hakları Rehber İlkeleri'ni,
• ulusal çalışma ve sosyal güvenlik mevzuatını

referans almaktadır.

Taksonomi uyumu, çevre veya sürdürülebilirlik ekiplerine ek olarak insan kaynakları, hukuk, uyum, satın alma, finans ve tedarik zinciri fonksiyonlarının da sürece dahil olmasını gerektirmektedir.

Taksonomi Uyumunun Finansal Göstergeleri: Hasılat, Yatırım Harcamaları ve İşletme Giderleri

Yönetmelik, reel sektör şirketleri bakımından AB Taksonomisinde olduğu gibi üç temel finansal göstergenin (turnover, CapEx ve OpEx) taksonomiye uygunluk ve uyumun ölçülmesinde esas alınmasını öngörüyor:

• Hasılat: Taksonomiye uygun veya uyumlu ürün ve hizmetlerden elde edilen gelirin toplam hasılat içerisindeki payı,
• Yatırım harcamaları: Taksonomiye uygun veya uyumlu faaliyetlerle ilişkili yatırımların toplam yatırım harcamaları içerisindeki payı,
• İşletme giderleri: İlgili faaliyetlerle bağlantılı işletme giderlerinin toplam işletme giderleri içerisindeki payı.

Tüm bu değerlendirmeler ışığında taksonomi değerlendirmesi; doğrudan şirketlerin finansal verileri, yatırım bütçeleri ve stratejik sermaye tahsis kararlarıyla ilişkilendiriliyor.

Türkiye'de Raporlama Süreci

Yönetmeliğe göre Ek-1'de yer alan uygun ekonomik faaliyetlerden en az birini yürüten kurum, kuruluş ve işletmeler, İklim Değişikliği Başkanlığı tarafından yayımlanacak şablonlara uygun olarak taksonomi raporlaması yapabilecek.

Bankalar, aracı kurumlar, yatırım ortaklıkları, portföy yönetim şirketleri ile sigorta, reasürans ve emeklilik şirketleri bakımından ise zorunlu raporlama sistemi öngörülürken; finansal kuruluşlara 1 Ocak 2029 tarihine kadar geçiş süresi tanınmıştır.

Raporların, ilgili mali tablo döneminin bitimini takip eden altıncı ayın sonunda Çevrimiçi Taksonomi Yönetim Sistemine yüklenmesi öngörülmektedir. Finansal kuruluşlar ayrıca kendi taksonomi hesaplamalarında ihtiyaç duydukları veriler için finansman sağladıkları veya işlem yaptıkları şirketlerden taksonomi raporlaması talep edebilecektir.

Bu hüküm önem taşımaktadır çünkü reel sektör şirketleri için raporlama başlangıçta doğrudan zorunlu olmasa bile, bankaların ve diğer finans kuruluşlarının veri talepleri nedeniyle taksonomi uyumunun finansmana erişimde giderek daha önemli bir kriter haline gelmesi beklenmektedir.

%10 Eşiğinin Anlamı

Yönetmelik ayrıca raporlamada bir önemlilik eşiği getiriyor.

Taksonomi kapsamındaki uygun ekonomik faaliyetlerden kaynaklanan;

• hasılatın toplam hasılata,
• yatırım harcamalarının toplam yatırım harcamalarına,
• işletme giderlerinin toplam işletme giderlerine

oranının ilgili gösterge bakımından %10'un altında kalması halinde, şirketler söz konusu ekonomik faaliyetin ilgili anahtar performans göstergesini raporlamaya dahil etmeyebilecektir.

AB'de de 2026 itibarıyla taksonomi açıklamalarının sadeleştirilmesi kapsamında belirli önemlilik eşikleri uygulanıyor.

Teknik Tarama Kriterleri Uygulamanın Belirleyici Unsuru Olacaktır

Türkiye Yeşil Taksonomisi'nin şirketler açısından uygulamadaki en kritik bileşeni teknik tarama kriterleri olacaktır.

Yönetmeliğe göre kriterler mümkün olduğunca niceliksel olacaktır; ekonomik faaliyetlerin kısa ve uzun vadeli etkileri ile yaşam döngüsü boyunca oluşturduğu çevresel etkiler dikkate alınacaktır. Teknik kriterler İklim Değişikliği Başkanlığının internet sitesinde yayımlanacak ve bilimsel veya teknolojik gelişmelere göre güncellenebilecektir. Güncellemelerin her yıl en geç 15 Aralık'a kadar yayımlanması ve takip eden yıldan itibaren uygulanması öngörülmektedir.

Dolayısıyla şirketler açısından sadece “Şirketin faaliyeti Taksonomi Ek-1 kapsamında mı?” sorusunun yanıtlanması yeterli olmayacaktır. Asıl değerlendirme;

Faaliyet → ilgili çevresel hedef → önemli katkı kriteri → DNSH kriterleri → sosyal koruma → finansal KPI

zinciri üzerinden yapılacaktır.

Taksonomiye Hazırlık: Şirketler Nereden Başlamalı?

Türkiye Yeşil Taksonomisi'nin yürürlüğe girmesiyle birlikte şirketlerin teknik kriterlerin tamamlanmasını beklemek yerine hazırlık sürecini başlatmaları önemli olacaktır.

İlk aşamada şirketlerin ekonomik faaliyetlerini Taksonomi Ek-1 ile eşleştirerek uygun faaliyet envanteri oluşturması; ardından faaliyet bazında hasılat, CapEx ve OpEx verilerinin ayrıştırılabileceği bir finansal veri altyapısı kurması gerekmektedir.

Şirketlerin;

• iklim değişikliği,
• su yönetimi,
• döngüsel ekonomi,
• kirlilik,
• biyoçeşitlilik,
• insan hakları ve çalışma standartları

alanlarında mevcut politika, veri ve uygulamalarını DNSH ve asgari sosyal koruma perspektifinden gözden geçirmesi faydalı olacaktır.

Özellikle bankalardan sürdürülebilir finansman kullanan, yeşil tahvil veya sürdürülebilirlik bağlantılı finansman araçlarına yönelen, AB pazarında faaliyet gösteren veya uluslararası yatırımcılara erişim sağlayan şirketler açısından taksonomi hazırlıklarının daha stratejik hale gelmesi beklenmektedir.